Gezondheid, zorg, welzijn en sport
Gezondheid is een basisrecht. Toch leven mensen in sommige Nijmeegse wijken tien jaar korter dan anderen. Dat verschil accepteren we niet. Iedereen moet de kans krijgen om gezond te leven. Recht op gezondheid betekent toegang tot goede zorg, maar ook tot schone lucht en stille straten, tot groen en veilige speelplekken, tot sport en beweging en tot gezonde en betaalbare voeding. Kinderen krijgen een eerlijke start, jongeren voelen zich mentaal goed, volwassenen vallen niet om door stress en werkdruk, ouderen blijven verbonden met de maatschappij en mantelzorgers en vrijwilligers krijgen de waardering die ze verdienen.
Onze actiepunten
Gezonde wijken en preventie
Hulp redt levens, preventie redt generaties. We ondersteunen in de wijk en dichtbij mensen. De eerste stap is preventie, maar de zwaarste vormen van zorg en jeugdhulp zijn toegankelijk waar de noden het hoogst zijn.
-
Gezonde wijken en preventie
1. Geen gezondheidsverschillen: we investeren méér in wijken waar de gezondheidsverschillen het grootst zijn.
2. Groen en spelen: iedere wijk krijgt genoeg groen, speelplekken en veilige beweegruimte.
3. Geen vieze lucht, lawaai en hitte: we pakken vieze lucht, lawaai en hitte aan. Dit doen we door positieve veranderingen zoals bijvoorbeeld vergroening maar waar nodig ook met normering en regels.
4. Luchtkwaliteit omhoog: in 2030 voldoet Nijmegen aan de strengere WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit.
5. Stoppen met houtstook: nieuwe houtkachels worden verboden, we gaan door met de sloopsubsidie voor bestaande houtkachels, en volgen de juridische mogelijkheden om houtstook te verbieden.
6. Gezondheidsscan: in elke Nijmeegse buurt maken we een gezondheidsscan. We toetsen of de openbare ruimte, sociale voorzieningen en sportmogelijkheden voldoende bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Waar dat niet zo is, investeren we hierin, met de behoeften van bewoners voorop.
7. Buurtgerichte coöperaties: we stimuleren en ondersteunen buurtgerichte coöperaties die sociale activiteiten en een gezonde leefomgeving versterken.
8. Betaalbare gezonde voeding: gezonde voeding moet betaalbaar zijn. Daarom stimuleren we gratis schoolmaaltijden en een gezonde voedselomgeving, zoals betaalbare gezonde opties bij gemeentelijke speeltuinen en minder fastfood in de stad.
9. Rookvrij en stoppen: kinderen groeien rookvrij op en we ondersteunen mensen met stoppen. We breiden rookvrije zones uit en zorgen voor goede hulp bij stoppen met roken.
10. Verslavingspreventie: we zorgen voor goede voorlichtingen en eerlijke informatie over alcohol en drugs. Preventie hoort standaard bij jongerenwerk en op scholen. Naast middelengebruik is er aandacht voor gok-, scherm- en gameverslaving.
11. Volwassenen mentaal gezond: we zetten ook in op de mentale gezondheid van volwassenen: stress, werkdruk en armoede mogen mensen niet ziek maken.
12. Beweegpreventie: sport en bewegen worden een vanzelfsprekende vorm van preventie. Groene beweegroutes, trapveldjes en laagdrempelige beweegplekken horen in elke wijk.
De sociale basis
De sociale basis van Nijmegen is het netwerk van verenigingen, vrijwilligers, buurtbewoners, migrantenorganisaties, cultuurinstellingen en buurtinitiatieven en is het hart van onze stad en goed voor onze gezondheid. We ondersteunen deze initiatieven structureel. Omdat een sterke samenleving juist samen met bewoners wordt gebouwd.
-
De sociale basis
1. We versterken welzijn in de wijk: buurthuizen, ontmoetingsplekken, migrantenorganisaties, cultuurinstellingen, vrijwilligersorganisaties en gezondheidscoöperaties krijgen erkenning en structurele steun. Buurtteams werken actief aan preventie en vroegsignalering, samen met de sociale basis.
2. Initiatieven uit de stad ondersteunen: veel inwoners en organisaties van inwoners hebben goede ideeën voor activiteiten of projecten om samenleven fijner en leuker te maken. Dit gaan we als gemeente structureler ondersteunen. We creëren een subsidieregeling voor de sociale basis, waar inwoners en organisaties financiële ondersteuning voor hun activiteiten en projecten kunnen krijgen.
3. Informele zorg en welzijn: Informele zorg en welzijn is een waardevolle en onmisbare aanvulling op de formele zorg en welzijn. Het bevordert de veerkracht en de eigen regie van mensen. En draagt bij aan het welbevinden, aan meedoen in de maatschappij, aan vermindering van eenzaamheid en aan het hervinden van zingeving. En het levert daarmee gezondheidswinst op, alsook vermindering van de druk op formele zorg en welzijn, én op mantelzorgers. Deze vormen van informele zorg en welzijn verdienen structurele erkenning, ondersteuning en verankering in beleid. De georganiseerde informele zorg en welzijn is een belangrijke en onmisbare pijler onder de sociale basis.
4. Buurtsolidariteit hoort bij Nijmegen: omzien naar elkaar wordt vanzelfsprekend. Dit regelen we door te investeren in ontmoetingsplekken in buurten, waar mensen elkaar kunnen zien en opzoeken.
5. Mantelzorgers verdienen steun en rust: we blijven respijtzorg, begeleiding en financiële hulp bieden om overbelasting te voorkomen. We ondersteunen mensen actief die mantelzorger in Nijmegen willen wonen, zodat mensen sneller dichter bij elkaar kunnen wonen.
6. Vrijwilligers zijn de ruggengraat van onze stad: we blijven vrijwilligersorganisaties en initiatieven ondersteunen, en zetten in op ondersteuning van en training voor alle vrijwilligers.
7. Regie en vrijheid: mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid krijgen meer regie over en vrijheid in hun eigen leven. We ondersteunen zelfregie- en lotgenotenorganisaties en maken ons bijvoorbeeld hard voor levensloopbegeleiding voor mensen met autisme.
8. Ouderen blijven verbonden: informatievoorziening voor ouderen over wat er in de stad te doen is moet beter. Daarnaast zorgen we voor meer ontmoetingsplekken, levensloopbestendige buurten, digitale ondersteuning en een actieve strijd tegen eenzaamheid. In samenwerking met verenigingen wordt gekeken naar activiteiten voor ouderen tijdens uren dat zalen en velden niet bezet zijn.
9. Cultuur is onderdeel van de sociale basis: Cultuurparticipatie is gezond. We maken daarom ruimte voor makers en cultuur in de wijken.
Sport en verenigingen als sociale verbinders
Sport en bewegen versterken de sociale basis. Ze dragen bij aan fysieke gezondheid, maar ook aan zelfvertrouwen, mentaal welzijn, plezier en ontspanning. Sport verbindt mensen van verschillende leeftijden, achtergronden en culturen. Dat willen we verder versterken.
-
Sport en verenigingen als sociale verbinders
1. Sport is geen luxe: het draagt bij aan gezondheid, zelfvertrouwen, plezier en sociale contacten. We investeren in laagdrempelige sportplekken in alle wijken, zodat iedereen zich altijd kan bewegen. Groene sport- en beweegroutes met speeltuintjes, bankjes en toestellen maken bewegen aantrekkelijk.
2. Sportverenigingen zijn sociale verbinders: kantines en velden worden breder ingezet voor wijkactiviteiten en jongeren.
3. Toekomstbestendig Triavium: het Triavium wordt ontwikkeld als toekomstbestendige en duurzame sportvoorziening voor de hele stad. Een nieuwe schaatsbaan zal zo duurzaam mogelijk zijn.
4. Toegankelijke sport: alle accommodaties worden toegankelijk voor mensen met een beperking; ‘Uniek Sporten’ blijft ondersteund.
5. Sporten voor iedereen: biculturele- en LHBTIQ+ Nijmegenaren ervaren meer drempels bij sporten dan anderen. We houden hier rekening mee en zorgen ervoor dat sportbeleid deze drempels verlaagd.
6. Inclusieve sport: samen sporten betekent ook inclusief sporten: we treden op tegen discriminatie en stimuleren initiatieven als SportsOUT en evenementen zoals EuroGames.
7. Clubs ondersteunen: de gemeente ondersteunt sportverenigingen bij vrijwilligerswerk, communicatie en beheer; commerciële clubs krijgen geen subsidie.
8. Sport en stedelijke ontwikkeling: de capaciteit van sportfaciliteiten groeit mee met de stad, altijd zo duurzaam mogelijk.
9. Meer sport en bewegen voor ouderen: van wandelgroepen tot laagdrempelige ontmoetingssporten in de wijk.
Een eerlijke start en sterke jeugd
We investeren in de jeugd van jonge Nijmegenaren om ze allemaal gelijke kansen te geven en voor te bereiden op een gezonde toekomst. Dat betekent inzet op mentale en fysieke gezondheid en veel aandacht voor de jeugdzorg.
-
Een eerlijke start en sterke jeugd
1. De eerste 1000 dagen: ieder kind verdient goede kraamzorg, voorschoolse educatie en steun voor ouders. De eerste 1000 dagen bepalen de toekomst van een kind.
2. Geen kind of jongere blijft achter: armoede, afkomst of seksuele voorkeur of genderidentiteit mogen nooit bepalen welke kansen je krijgt. De ondersteuning voor jongeren steken we daarom cultuursensitief in.
3. Mentale gezondheid staat voorop: jongeren en studenten krijgen steun bij veilig socialmediagebruik, prestatiedruk en seksualiteit, met extra aandacht voor LHBTIQ+’ers en jongeren met biculturele achtergronden. Waar het gaat om mediawijsheid betrekken we de ouders, die vaak niet weten hoe met social media om te gaan. We doorbreken taboes en werken samen met de onderwijsinstellingen aan een mentaal gezondere generatie. We zetten laagdrempelige ggz in via de buurtteams, zodat jongeren en studenten laagdrempelig en snel hulp kunnen krijgen als zij mentaal vastlopen.
4. Smartphonevrij opgroeien: we informeren opvoeders over de gevolgen van smartphones op de ontwikkeling van kinderen en op de risico’s van sociale media. Daarnaast moedigen we ouders en scholen in het primair en voortgezet onderwijs aan om zich in te zetten voor een mentaal gezondere generatie, onafhankelijk van smartphones.
5. Jongeren krijgen een stem: zij bepalen mee wat er in hun wijk of in de jeugdhulp nodig is. Ook krijgen zij meer zeggenschap in hun eigen zorgtrajecten.
6. Gezonde scholen voor gezonde kinderen en jongeren: onderwijs, beweging, sport en voeding horen samen. Er wordt hier meer focus op gelegd.
7. Zwemmen en fietsen zijn belangrijk: alle kinderen leren zwemmen en fietsen, met financiële steun en begeleiding van vrijwilligers.
8. Jeugdzorg wanneer dat nodig is: voor sommige jongeren en kinderen is er jeugdzorg nodig. In Nijmegen houden we die toegankelijk: we versterken de samenwerking tussen de buurtteams en de Jeugd GGZ.
9. Lichte en zware zorg: we zien dat veel jeugdhulpaanbieders focussen op de lichte zorg, omdat dit sneller te geven is en er daarmee sneller geld te verdienen is, terwijl zware trajecten vaker langer duren. We zorgen ervoor dat onze buurtteams veel lichte zorg oppakken, zodat er genoeg plek is voor jongeren met een zware hulpvraag.
10. Wachttijden in de jeugdhulp worden afgebouwd: hulp moet er zijn wanneer je die nodig hebt. We erkennen dat dit deels een landelijk probleem is, maar doen er lokaal alles aan om wachttijden terug te dringen. We zorgen ervoor dat de zorg terechtkomt bij de mensen die dat het meest nodig hebben.
11. Samenwerken aan de gezondheid van jongeren: verschillende organisaties in de stad werken met jongeren op zorgwachtlijsten, om hen alvast te helpen. Dit soort samenwerkingen jagen we aan.
12. Een integrale blik op zorg en welzijn: zorg- en welzijnaanpakken baseren we op het gezin en de omgeving, niet alleen op de jongere zelf. Op die manier werken we aan het tegengaan van generationele trauma’s en ongezonde patronen.
13. Mentale gezondheid: we blijven investeren in aanpakken als STORM, om depressie en suïcide tegen te gaan. We blijven zoeken naar manieren om ook op scholen te investeren in de mentale gezondheid van jongeren.
Zorg dichtbij en altijd bereikbaar
Wanneer mensen zorg nodig hebben is die beschikbaar, dichtbij en van de hoogste kwaliteit. Marktwerking houden we uit de zorg. Bestaanszekerheid maakt gezond. De uitdagingen in de zorg vragen om oplossingen waarbij mensen mogelijk collectief en samen geholpen kunnen worden.
-
Zorg dichtbij en altijd bereikbaar
1. Wmo-hulp moet menselijk zijn: snel, duidelijk en afgestemd op wat mensen écht nodig hebben.
2. Wmo-wachttijden terug naar enkele weken: niemand mag te laat hulp krijgen. In Nijmegen zetten we alles op alles om inwoners zo snel mogelijk de ondersteuning te geven die zij nodig hebben.
3. Hulpmiddelen en ondersteuning op maat: met keuzevrijheid en kwaliteit voorop. We kiezen voor minimaal twee aanbieders van Wmo-hulpmiddelen, zodat inwoners zo veel mogelijk de regie houden. Er komt een cliëntvolgsysteem als voorwaarde bij aanbieders, zodat eventuele overstappen snel en zonder gedoe kunnen verlopen.
4. Buurtteams: we organiseren zorg lokaal en streven naar het buurtteam als eerste aanspreekpunt voor zorg in de wijk. We benutten de buurtteams beter in de opbouw van de sociale basis. We investeren extra in deze teams als dat nodig is.
5. Zorg in de wijk werkt samen: huisarts, verpleging en maatschappelijk werk vormen één team. We willen daarbij de samenwerking binnen én met de sociale basis, waaronder de informele zorg, sociaal domein en welzijn.
6. Cultuursensitieve zorg: bewoners met een migratieachtergrond ervaren vaker gezondheidsproblemen en hebben minder toegang tot zorg dan bewoners zonder een migratie/vluchteling achtergrond. Zorgorganisaties geven voorlichting aan hun medewerkers over omgaan met verschillende culturele achtergronden zodat ze meer persoonsgerichte zorg kunnen bieden met aandacht voor sociale, economische en culturele factoren.
7. Sensitief voor iedereen: iedere Nijmegenaar is verschillend, medewerkers van buurtteams en zorgorganisaties houden rekening met en staan open voor deze verschillen.
8. Spoedzorg en EHBO: spoedzorg blijft bereikbaar, en in elke wijk leren mensen EHBO zodat we op elkaar kunnen rekenen.
9. Zorg is er voor mensen, niet voor winst: aanbieders worden streng getoetst op kwaliteit en nabijheid.
10. PGB: het persoonsgebonden budget (PGB) blijft een volwaardige manier waarop mensen regie over hun leven kunnen pakken.
11. Beschermd en begeleid wonen: sommige Nijmegenaren hebben structurele of veelvuldige ondersteuning en zorg nodig. We blijven investeren in beschermd en begeleid wonen.
12. Zorg voor verwarde mensen: ook in Nijmegen is er een groeiend aantal mensen met onbegrepen en/of verward gedrag. Deze mensen verdienen zorg, geen repressie. Door te investeren in lokale GGZ en betere (nood)opvang voor deze mensen, krijgen ook zij menswaardige ondersteuning.
13. Long- en postcovid: voor veel mensen is long- en postcovid nog steeds een groot probleem. We blijven hen helpen door de GGD en zorgpartijen te stimuleren om zich te verdiepen in deze ziekte. Onze Wmo-voorzieningen worden voor deze mensen toegankelijker, alsook voor alle mensen met een chronische aandoening of beperking, toegankelijker. We blijven samenwerking van formele en informele zorg en ondersteuning stimuleren en faciliteren.
14. Innovatieve zorg: digitale zorg, andere innovaties of online sportaanbod zijn waardevolle aanvullingen op bestaande zorg en ondersteuning. Belangrijke randvoorwaarde is dat ze aanvullend zijn op klassieke vormen van zorg en ondersteuning.