Welzijns­economie en brede welvaart

Nijmegen kiest voor een economie waarin gezondheid, schone lucht, sociale gelijkheid, leefbaarheid, circulaire productie en toegang tot gezond voedsel even zwaar wegen als inkomen en banen. Onze ligging, kennis en jonge, progressieve bevolking maken ons tot de motor van de regio. Maar wij willen meer: we willen een overgang naar een economie die eerlijk, circulair, inclusief en toekomstbestendig is. Een economie waarin iedereen meedoet en waarin we ongelijk investeren om gelijke kansen te creëren. Waarin circulaire bouw en hergebruik gezonde huizen en banen opleveren. Waarin kennisinstellingen, ondernemers en bewoners samenwerken aan oplossingen voor klimaat, zorg en energie.

Onze actiepunten

Circulaire economie, hergebruik en afval

Afval bestaat alleen omdat we het als zodanig behandelen. We gaan op weg naar een stad waar afval verleden tijd is en alles opnieuw waarde krijgt.

  • Circulaire stad

    1.    Halvering van nieuwe grondstoffen: in 2030 halveren we het aantal nieuwe grondstoffen dat we in Nijmegen gebruiken.

    2.   Nijmegen wordt een stad waarin hergebruik de norm is: we maken actief ruimte voor circulaire bedrijvigheid en werkgelegenheid. We realiseren circulaire en lokale productie leerwerkplekken in samenwerking met scholen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We zorgen dat ook mensen met afstand tot de arbeidsmarkt hier kunnen instromen. Dat is goed voor de stad én voor gelijke kansen.

    3.    Ruimte voor vernieuwing: de gemeente start een stedelijk programma dat bewoners, ondernemers en coöperaties helpt om circulaire plannen uit te voeren. We bieden ondersteuning, netwerk en waar mogelijk financiële middelen. In een deel van de stad stellen we een gebied beschikbaar voor experiment, waar ruimte is om nieuwe circulaire oplossingen te testen.

    4.    Circulaire wijken: we realiseren een volledig circulaire wijk die voorbeeldstellend is voor de rest van de stad, en de nieuwbouw die de komende jaren gedaan wordt.

    5.    Ambitieuze circulaire doelstellingen: in 2030 is 100% van de gemeentelijke inkoop circulair en wordt 95% van het gemeentelijke afval gescheiden.

    6.    De gemeente moet het goede voorbeeld geven: alles wat we als overheid doen, doen we voortaan circulair. Dat geldt voor inkoop van producten en diensten, maar ook voor de manier waarop we onze gebouwen onderhouden en gebieden inrichten.

    7.    Circulair in alle domeinen: circulariteit wordt onderdeel van beleid op het gebied van sport, cultuur, zorg, mobiliteit en onderwijs.

    8.    Reparatie, hergebruik en delen als recht: we zorgen dat iedereen toegang heeft tot reparatie, hergebruik en delen. Het wordt een recht, geen luxe.

    9.    Circulaire initiatieven: de gemeente ondersteunt Repair Cafés en lokale initiatieven die spullen een tweede leven geven. We organiseren jaarlijks een Circulaire Week waarin bewoners, ondernemers en scholen laten zien hoe het anders kan. En we zorgen dat mensen invloed krijgen op het beleid via burgerberaden, wijkfondsen en coöperaties.

    10.  Innovatie voor de circulaire economie: we ontwikkelen een krachtig innovatieprogramma voor circulaire en voedselgedreven experimenten.

    11.  Duurzame inzameling van afval: herbruikbaar afval (plastic, groen, papier, glas) wordt vaker en beter opgehaald, restafval minder.

    12.   Meer scheiding en hergebruik: we verbeteren de faciliteiten voor afvalscheiding en maken hergebruik aantrekkelijker. De gemeente ondersteunt bewonersinitiatieven en ondernemers die zich inzetten voor hergebruik.

    13.    Veilige en schone straten: we willen meer statiegeld rekken bij afvalbakken in drukke delen van de gemeente. Zo voorkomen we onnodig gevaarlijk afval uitvissen en verminderen we vuil op straat.

    14.  Regenwater afkoppelen: we faciliteren het afkoppelen van regenwater, en het gebruik van regenwater voor toiletgebruik.

  • Lokale economie

    1.  We zijn tegen vercommercialisering van de publieke ruimte: online wordt iedereen overstelpt door reclame, offline zou je daar van los moeten kunnen komen. We willen daarom geen reclame op straat, tenzij van lokale winkels, ondernemers, restaurants en andere initiatieven. We realiseerden eerder al het verbod op fossiele reclame. Dat blijven we handhaven en breiden we uit naar alle klimaat schadelijke reclames.

    2.    We geven de voorkeur aan duurzame ondernemers: we staan open voor nieuwe vormen van ondernemerschap, maar niet als dat ten koste gaat van het klimaat, eerlijke marktwerking of rechten van werknemers. We waken voor een race naar de bodem waar de werknemer of de natuur uiteindelijk de prijs betaalt.

    3.    Coöperaties: een belangrijke schakel in het economisch leven van onze stad worden coöperaties. Als gemeente zetten we in op ondersteuning door middel van kennisuitwisseling, goede voorbeelden en adviezen over hoe je een coöperatie kan vormgeven.

    4.    Lokaal betaalmiddel: We zorgen dat bestedingen zoveel mogelijk lokaal plaatsvinden en ook daarna in de regio blijven circuleren. We onderzoeken of een lokaal betaalmiddel hier een geschikt middel voor is.

    5.    Bedrijfsinvesteringszones: we stimuleren bedrijfsinvesteringszones op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen. We gaan de ‘verdozing’ van het landschap tegen.

    6.    Duurzame bedrijvigheid in de haven: voor de ontwikkeling van de haven bij het Maas-Waalkanaal geven we alleen nog vergunningen af voor duurzame, circulaire partners met watergebonden bedrijvigheid en weinig uitstoot. Voor bedrijven die te veel uitstoten komt er een exitstrategie. We onderzoeken wat de functie wordt van het Oost -Kanaalhaven gebied.

    7.    Collectief voor ZZP’ers: we stimuleren zzp’ers in onze stad om zich te verzekeren tegen ziekte of uitval door middel van broodfondsen en andere solidaire methodes.

    8.    Winkeliersvereniging: we ondersteunen het oprichten van een winkeliersvereniging, zodat de belangen van kleine ondernemers beter worden vertegenwoordigd in onze stad. Ook op andere manieren verkleinen we machts- en kansenongelijkheid tussen onafhankelijke Nijmeegse coöperaties en ondernemers ten opzichte van machtige grote ketens en multinationals.

Voedsel en stadslandbouw

We vinden het belangrijk dat mensen weten en herkennen waar hun eten vandaan komt en dat er meer mensen kunnen kiezen voor lokaal voedsel, stadslandbouw en lokale voedselinitiatieven.

  • Voedsel en stadslandbouw

    1.    Meer lokaal voedsel: samen met de buurgemeenten gaan we tien voedselbossen en 50 hectare extra stadsnabije teelt realiseren. Wanneer we stadslandbouw realiseren doen we dat altijd samen met inwoners en de buurt.

    2.    Ruimte voor lokaal voedsel: in iedere wijk maken we ruimte voor gemeenschaps moestuinen en sociale eetplekken. We ondersteunen initiatieven die vanuit de buurt zelf worden georganiseerd.

    3.    Regionale voedselhubs: we willen regionale voedselhubs die boeren en consumenten direct verbinden. We organiseren er een in Nijmegen.

    4.    Voedselbewustzijn: we willen dat onze inwoners zich meer bewust worden van de voordelen van lokaal voedsel. We maken de jaarlijkse Voedselweek mogelijk. Hiernaast maken we een publiek Voedsel-Dashboard waarop alle kennis en initiatieven uit de regio te vinden zijn.

    5.    Gemeente als voorbeeld: onze catering en inkoop worden lokaal en circulair. Zo benutten we wat we in Nijmegen verbouwen. Lokaal voedsel moet ook de standaard worden in scholen, kantines en horeca.

    6.    Stadslandbouw, klimaat en biodiversiteit: we zetten de ruimte altijd in ten behoeve van onze klimaatopgave en het versterken van de biodiversiteit. Het kan bijvoorbeeld bijdragen aan het vasthouden van water en bodemherstel en het versterken van insectenpopulaties.

    7.    We strijden tegen voedselongelijkheid: gezond en lokaal eten moet bereikbaar voor iedereen. We zetten dit lokale voedsel juist ook in voor de mensen die dit het hardst nodig hebben.

    8.    De Streek op Tafel: we ondersteunen het voedselnetwerk De Streek op Tafel, dat lokale boeren koppelt aan bedrijven en particulieren.

    9.      Ondersteunen lokale boeren: we zetten de subsidieregeling stadslandbouw voort, waarmee we lokale boeren ondersteunen bij het vergroenen van hun terrein, bij het experimenteren met nieuwe teeltmethoden en bij voedseleducatie.

Regionale samenwerking en regie

Nijmegen is deel van een grensregio. Wij willen grensontkennend werken en de samenwerking met de Duitse buren in Kreis Kleve versterken op het gebied van onder meer veiligheid, cultuur, gezondheidszorg, openbaar vervoer en klimaatbeleid.

  • Regionale samenwerking en regie

    1.    Regionale kracht: in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen werken we samen met buurgemeenten aan een circulaire, duurzame en sociale economie. Deze kracht moeten we blijven benutten voor opgaven die onze stadsgrenzen over gaan.

    2.    Stad en omgeving worden verbonden: via duurzame landbouw, korte voedselketens en circulaire bedrijvigheid. Deze gaan de grenzen van onze stad over en stimuleren we samen met onze buurgemeenten.

    3.    We werken volgens het Quadruple Helix-model: overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en bewoners trekken samen op.

    4.    De gemeente gebruikt haar grondpolitiek om richting te geven: vaker verhuren en pachten in plaats van verkopen, zodat de stad grip houdt op bedrijventerreinen.

    5.    Geen ruimte voor speculatie, vervuilende industrie: bedrijven die draaien op fossiele energie, uitbuiting of datacentra die veel energie slurpen. Dit pakken we regionaal aan.

    6.    Samenwerken werkt in de regio: regionale samenwerkingsverbanden, zoals de Groene Metropoolregio, de GGD, de Werkvoorziening en de Veiligheidsregio worden democratisch gecontroleerd door de gemeenteraad, zodat de hele regio profiteert.

    7.    Samen tegen uitbuiting: we zetten ons gezamenlijk in tegen uitbuiting van arbeidsmigranten en voor fatsoenlijke huisvesting. We zetten hiervoor een regionaal fonds op.

Digitale transformatie

Digitale zaken moeten veilig, toegankelijk en bruikbaar zijn voor alle Nijmegenaren. Ze moeten zo laagdrempelig en inclusief mogelijk worden ingericht. Voor wie niet mee kan, of wil, moet er altijd een menselijk, analoog, alternatief beschikbaar zijn.

  • Digitale transformatie

    1.    Digitale gelijkheid: elke website van de gemeente kan je ook op je telefoon gebruiken. Daarnaast zorgen we ervoor dat iedere Nijmegenaar toegang heeft tot een computer en internet. We faciliteren dit in bibliotheken, wijkcentra en third spaces. Computers en smartphones kunnen het leven makkelijker maken, maar we kiezen ook bewust voor een ontspannen samenleving waarin je ook zonder elektronica maximaal mee kunt doen.

    2.    Digitaal toegankelijk: veel websites zijn niet digitaal toegankelijk voor bijvoorbeeld mensen met een visuele beperking, ook die van de gemeente niet. Alle digitale communicatie van de gemeente moet laagdrempelig en toegankelijk zijn.

    3.    Digitaal loket: de wirwar van digitale producten en diensten van de gemeente willen we bundelen in één app waarin alle gemeentezaken kunnen worden geregeld. Ook komt er een fysiek Loket Digitale Zaken waar mensen terecht kunnen met vragen rond digitalisering en dataverwerking.

    4.    Digitale privacy: we stellen een lokale verordening privacy en gegevensbescherming vast voor de stad. We zijn tegen gezichtsherkenningssoftware in de publieke ruimte. Ook brengen we de beveiliging van eigen camera’s in de openbare ruimte in beeld en nemen we maatregelen om gegevens en bewoners te beschermen. Wanneer we gegevens uitwisselen doen we dit tijdelijk en worden deze daarna vernietigd.

    5.    Digitaal soeverein: we moeten ervoor zorgen dat onze gemeente niet meer afhankelijk is van Amerikaanse techbedrijven. We streven naar een soevereine infrastructuur, toepassing van open source (Europese) software, hoge mate van cyber security, met oog op duurzaam presterende hardware en software. We investeren in een sterkere IT-afdeling die zelf producten kan ontwikkelen zodat we niet afhankelijk zijn van leveranciers en we geen data hoeven te delen. Zo maken we de stad weerbaar tegen digitale dreigingen en profiteren we van de juiste inzet van technologie.

    6.    Sociale media: het is belangrijk dat Nijmegen haar inwoners weet te bereiken. We onderzoeken welke sociale mediakanalen veilig en eerlijk zijn en doen pilots met gemeentelijke communicatie. Als er voldoende Nijmegenaren gebruikmaken van die kanalen, stappen we helemaal over. Zo stoppen we met sociale media die zich niet inzetten tegen desinformatie en een verdienmodel hebben gemaakt van excessen en polarisatie. Tot die tijd zou de gemeente wel open moeten staan/actief worden op deze alternatieven. Vroege overstappers worden anders immers ook niet bereikt.