Klimaat

1.      Zo snel als mogelijk aardgasvrij: we streven naar 2045. We zien landelijk, en daardoor ook lokaal, dat doelstellingen voor het klimaat telkens verder opschuiven. Maar voor we het doorhebben zijn we te laat. Daarom blijven we ook landelijk pushen voor ambitieuzere klimaatdoelen.

2.      Warmtenetten uitbreiden: warmtenetten breiden we uit en we leggen nieuwe aan. Want in een stad is zo’n collectieve voorziening het schoonst, het eerlijkst en het goedkoopst.

3.      Warmte in publieke handen: de warmtetransitie is te belangrijk om over te laten aan de markt. De warmtetransitie moet voor álle Nijmegenaren toegankelijk zijn. Met een volledig publiek warmtebedrijf kunnen we tarieven eerlijk en transparant houden, zonder de druk van winstmaximalisatie. In plaats van dat eventuele winsten naar een marktpartij gaan, kunnen we investeren in het warmtebedrijf zelf, in verduurzaming, en in het verlagen van de kosten voor inwoners. Dit draagt bij aan een sociaal rechtvaardige energietransitie. We beginnen hiermee in Dukenburg en willen dit graag uitbreiden over heel Nijmegen. We ondersteunen ook een mogelijk warmtebedrijf in eigendom van een bewonerscoöperatie, een zogenaamde warmtegemeenschap.

4.      Kansen voor warmtegemeenschappen: in wijken waar nog geen publiek warmtebedrijf is gepland of wordt onderzocht, zorgen we ervoor dat bewonersinitiatieven in de vorm van warmtegemeenschappen/warmte coöperaties worden gestimuleerd en een eerlijke kans krijgen om zich te ontwikkelen. Dit doen we door budget ter beschikking te stellen voor de eerste fasen van ontwikkeling, bijvoorbeeld voor het opstellen van een eerste businesscase. Ook worden er leerprogramma’s en procesbegeleiding aangeboden.

5.      Slim omgaan met warmte: we onderzoeken en realiseren daar waar mogelijk (seizoens)opslag van warmte, en bijvoorbeeld warmteopwekking onder kunstgrasvelden. Zo maken we efficiënter gebruik van duurzame bronnen en verlagen we piekbelasting in de winter.

6.      Duurzame alternatieven: waar geen warmtenet mogelijk is, stimuleren we oplossingen zoals warmtepompen waarvoor we – net als bij zonnepanelen – een gezamenlijke inkoopregeling maken: vergelijkbare oplossingen voor vergelijkbare huizen.

1.    Zon en wind als basis: Elektriciteit uit zon en wind worden de kern van ons toekomstig energiesysteem. Hier zetten we zo maximaal mogelijk op in, lokaal en regionaal. We slaan energie op voor wanneer het niet waait of de zon niet schijnt, bijvoorbeeld met behulp van (buurt)batterijen.

2.    Zon op dak: we hebben in Nijmegen veel daken die nog leeg zijn. Efficiënt gebruik maken van de ruimte die we hebben draagt bij aan de energietransitie, daarom willen we op alle daken zonne-energie opwekken. We faciliteren inwoners om zonnepanelen op daken te leggen (ook op monumentale huizen). Alle nieuwbouw maken we direct geschikt voor zonnepanelen.

3.    Gemeentelijke daken benutten: we leggen al onze eigen ‘gemeentelijke’ daken vol met zonnepanelen en de gemeente bemiddelt tussen vastgoedeigenaren, corporaties en netbeheerders om daken beschikbaar te stellen, de gemeente helpt mee om daken van scholen, sporthallen of bedrijfspanden beschikbaar te maken voor lokale energiecoöperaties.

4.    Bedrijven doen mee: we stimuleren ook bedrijven om hun daken vol te leggen met panelen. Dit doen we door te ontzorgen, eventueel subsidie aan te bieden of door te verplichten. We onderzoeken hoe we de mogelijkheid tot het plaatsen van zonnepanelen (sterkte van het dak) voorwaardelijk kunnen maken voor een vergunning.

5.    Regionaal samenwerken: Nijmegen heeft al zes windmolens geplaatst in de afgelopen jaren. Omdat we zelf weinig ruimte hebben, werkt de gemeente nauw samen met buurgemeenten in de regio om gezamenlijke winddoelen te halen.

6.    Alternatieven onderzoeken: wanneer zon- en wind niet voldoende aanwezig zijn en er geen afval meer verbrand wordt, moeten we op zoek naar alternatieven om structureel energie op te wekken.

7.    Geen kernenergie: de discussie over kernenergie is terug op de politieke agenda. Ook in Gelderland verkent de provincie waar deze kerncentrales – Small Modular Reactors (SMR’s) – geplaatst kunnen worden. Maar een nieuwe kerncentrale is niet de oplossing om CO2-uitstoot te verminderen. De kosten zijn enorm, het duurt veel te lang en we zadelen toekomstige generaties op met kernafval. In Nijmegen komt geen kernenergie! We zetten ons ook in tegen de komst van kernenergie in de regio.

8.    Alleen duurzame centrales: mocht er een nieuwe energiecentrale op het ENGIE-terrein komen dan moet deze volledig duurzaam gestookt worden. Daar zetten we ons direct vanaf de opening van de centrale voor in. Deze centrale moet gaan draaien op groene waterstof en is er enkel als achtervang voor langere periodes zonder wind en zon.

9.    Energie van en voor inwoners: duurzame bronnen willen we zo veel mogelijk in handen van onze inwoners, we stimuleren daarom energiecoöperaties. Een mooi voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld windcoöperatie WPN.

10.    We love Smart Energy Hubs! TPN-West is al uit eigen initiatief begonnen met een onderzoek, dit blijven we ondersteunen, maar we willen meer! Ook bijvoorbeeld op het bedrijventerrein De Grift zijn we direct vanaf de start slim met energie.

11.    Netcongestie: de energietransitie is in volle gang, maar het elektriciteitsnet in onze gemeente loopt op sommige plekken vol: netcongestie belemmert de aansluiting van nieuwe duurzame initiatieven zoals zonnepanelen en laadpalen. We zetten ons met de netbeheerders in om zo snel mogelijk meer capaciteit te organiseren door het net te verzwaren. We zoeken in de tussentijd naar slimme oplossingen die efficiënt verbruik organiseren en bouwen netbewust: zodanig dat een huis zo weinig mogelijk of geen elektriciteit van het net nodig heeft, bijvoorbeeld doordat bewoners zelf elektriciteit opwekken, elektriciteit delen met de buren en gebruik maken van een warmtenet. We zorgen er altijd voor dat aansluitingen op het net voor woningen en onmisbare voorzieningen voorgaan op bijvoorbeeld industrie en bedrijven

12.    Lokaal en collectief: oplossingsmogelijkheden door lokaliteit (kortere transportafstand) en collectiviteit (energiehubs, smart grids, (wijk)batterijen) zijn nog onderbelicht en onvoldoende geregeld. In samenspraak met netbeheerders, provincie en Rijk zoeken we experimenteerruimte op. Bijvoorbeeld op bedrijventerrein de Grift.

1.    Sociale huur verduurzamen: samen met woningcorporaties verduurzamen we alle sociale huurwoningen. Door isolatie, gebruik van schone energie en het maximaal benutten van daken voor zonnepanelen. Woningcorporaties krijgen steun en een duidelijke opdracht om sociale huurwoningen versneld te verduurzamen, de slechtste energielabels doen we als eerst.

2.    Geen hogere woonlasten: we zorgen dat verduurzaming nooit leidt tot netto hogere woonlasten voor huurders. Bijvoorbeeld: als corporaties isoleren, mag de huurverhoging nooit hoger zijn dan de daling van de energierekening.

3.    Verduurzaming huurwoningen: particuliere verhuurders worden aangespoord en waar nodig verplicht om woningen te isoleren en energieverspilling aan te pakken. Dit moet leiden tot een lagere energierekening voor huurders.

4.    Verduurzaming koopwoningen: we investeren ook in de verduurzaming van particuliere woningen. We ondersteunen en ontzorgen huiseigenaren en VvE’s bij het maken en uitvoeren van plannen en bij het vinden van financiering. Zo nodig springen we als gemeente bij.

5.    Energieneutrale bouw: nieuwbouwwijken leveren we energieneutraal op.

6.    Verduurzaming monumenten: ook monumenten willen we verduurzamen. Uiteraard met behoud van de monumentale waarde.

7.    Energielabels voor iedereen: in mei 2026 vervalt de uitzondering voor monumenten van het hebben van een energielabel bij de verkoop of verhuur van een woning. We zien erop toe dat dit wordt nageleefd, ook bij studentenwoningen. Zodat verhuurders hierop kunnen worden aangesproken en gestimuleerd worden om huurders niet in de kou te laten zitten.

8.    Duurzame bedrijven: bedrijven moeten zo snel mogelijk naar een goed energielabel. We hanteren nu al een wettelijke verplichting van minimaal energielabel C. We onderzoeken of er een mogelijkheid is om dit aan te scherpen tot label B. Bedrijven zijn verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen als die maatregelen in minder dan vijf jaar kunnen worden terugverdiend. Ook geven we, gevraagd en ongevraagd, advies over maatregelen met een langere terugverdientijd. We zetten ons op landelijk niveau in voor meer budget voor toezicht en handhaving van deze verplichting.

9.    Gezellig terrassen: terrassen worden warm door gezelligheid, warmtekussens en dekens. Energieverspillende terrasverwarmers faseren we uit.

1.    Gericht investeren: we investeren extra in wijken waar slecht geïsoleerde woningen en hoge energiekosten het hardst drukken. Via een gemeentelijk energiefonds, inkomensafhankelijke subsidies, energiecoaches en praktische hulp zorgen we dat niemand wordt buitengesloten.

2.    Energiehulp aan huis: we willen nog meer energiecoaches en fix-brigades, die eenvoudige besparingen direct uitvoeren, zoals radiatorfolie plaatsen. Wat ons betreft zijn dit betaalde banen.

3.    Energiearmoede: we moeten energiearmoede voorkomen door onze afhankelijkheid van fossiel gas af te bouwen en huizen beter te isoleren. Wanneer de energiecrisis zorgt dat energieprijzen uit de pan rijzen – zoals we in de afgelopen jaren hebben gezien – zijn wij er als gemeente voor onze inwoners. Onze inwoners mogen niet de dupe worden van een falend marktsysteem. Dan springen wij bij, bijvoorbeeld door een noodfonds.

4.    Eerlijke lasten en lusten: ingrijpende projecten koppelen we aan voordelen voor buurtbewoners. Als er in een wijk een groot project komt (bijv. warmtenet), krijgen de bewoners die er het meest mee te maken hebben óók de eerste voordelen. Bijvoorbeeld door een buurtfonds voor groen en leefbaarheid.

5.    Collectief inkopen: we organiseren collectieve inkoopacties voor zonnepanelen voor particulieren en ondernemers.

6.    Ondersteuning bewonersinitiatieven: we ondersteunen het opzetten van een maatschappelijke uitvoeringsorganisatie voor- en door bewoners gericht op het behalen van onze klimaatdoelen. We brengen alle ondersteuning onder bij deze ondersteuningsorganisatie waarmee de gemeente een langjarig contract aangaat. Er zijn al verschillende (bewoners)initiatieven in Nijmegen die erg mooi werk doen, zij kunnen ondersteuning gebruiken.

7.    Energiecontracten: zolang we afhankelijk zijn van de markt voor energie zijn inwoners afhankelijk van particuliere energiecontracten. Niet iedereen wil of kan zich verdiepen in voordelige en duurzame aanbieders. We onderzoeken of we als gemeente kunnen ondersteunen met bijvoorbeeld collectieve energiecontracten.

8.    Energie is een basisbehoefte: alle inwoners moeten kunnen meeprofiteren van duurzame energie. We blijven bestaande energiecoöperaties steunen (zoals WPN) en nieuwe initiatieven faciliteren. Inwoners die geen eigen dak hebben of in een huurwoning wonen, krijgen via coöperatieve projecten toch de kans om te profiteren van lokale opwek.

9.    Iedereen moet mee kunnen praten over duurzame en betaalbare energie: iedereen verbruikt energie, daarom is het van groot belang dat ook iedereen meepraat over hoe we dit zo duurzaam en betaalbaar mogelijk maken. We willen daarom een energieberaad. We breiden onze ervaring met inwonerberaden uit en zetten deze structureel in bij keuzes over energie en warmtevoorziening.

1.    ‘Straat op maat’: we ruilen parkeerplekken in voor groen, fietsparkeren, ontmoeting en spelen. En we geven bewoners meer ruimte om dit zelf te doen.

2.    STOMP: ons leidend principe blijft STOMP, als volgorde van belangrijkheid van weggebruik: 1 stappen, 2 trappen, 3 openbaar vervoer, 4 deelmobiliteit en 5 individuele personenauto’s.

3.    Autoluwe wijken: we streven naar wijken waar auto’s niet de meeste plek innemen, zodat er meer ruimte is voor samenleven. Bij nieuwbouw organiseren we zo veel mogelijk ‘parkeren op afstand’ in parkeerhubs. Natuurlijk zorgen we ervoor dat straten goed bereikbaar blijven voor wanneer je er met de auto moet zijn, als je slecht ter been bent, om je boodschappen uit te laden etc.

4.   Veilig alleen naar school: kinderen moeten zonder begeleiding veilig naar school kunnen lopen en fietsen. Hiervoor investeren we in veilige loop- en fietsroutes rondom alle scholen. Dat doen we op de eerste plaats voor de veiligheid, maar ook om drukte en onveiligheid met auto’s bij scholen te voorkomen.

5.    Mobiliteitsnorm: bij nieuwbouw en herontwikkeling gaan we werken met een mobiliteitsnorm. Daarin stellen we vast hoe huizen bereikbaar moeten zijn in plaats van alleen maar het aantal parkeerplekken vast te leggen. We zorgen voor voldoende inpandige fietsenstallingen en bieden deelmobiliteit aan.

6.    30 km/u: we voeren een maximumsnelheid van 30 km per uur in. Dit maakt straten en wegen veiliger, fijner om aan te wonen en dit maakt ruimte vrij voor anderen. Enkele doorgaande wegen worden uitgezonderd.

1.    Iedereen een fiets: Nijmegenaren met een laag inkomen zijn vaak afhankelijk van de fiets als hun eerste vervoermiddel. Deze groep mensen heeft recht op een gratis, en kwalitatief goede, tweedehands fiets. Zij hebben ook het recht op gratis reparaties voor deze fietsen.

2.    Fietspaden in plaats van stroken: geen smalle fietsstroken meer aan de rand van de weg. We kiezen zoveel mogelijk vrijliggende fietspaden, en 30 km straten waar auto en fiets ruimte delen of voor fietsstraten.

3.    Druk en snel: veel Nijmegenaren kiezen dagelijks voor de fiets. Dat is mooi, maar zorgt ook voor drukke fietspaden. Om de doorstroom en veiligheid te bevorderen kiezen we bij herinrichting voor brede en fijne fietspaden, daarnaast onderzoeken we hoe we de snelheid op fietspaden kunnen begrenzen.

4.    Fietsparkeren: we blijven werken aan meer bewaakte en onbewaakte fietsenstallingen in het centrum, zowel groot als klein. We realiseren in ieder geval een grote stalling bij het Joris Ivensplein, en onderzoeken actief andere plekken, bijvoorbeeld Wedren/Van Schevichavenstraat. Fietsparkeren blijft gratis.

5.    Subsidie voor schone lucht: we maken meer geld vrij voor sloop- en vervangingssubsidies van brommers en snorfietsen op fossiele brandstoffen. We zetten in op een campagne zodat iedereen weet dat deze brommer en snorfietsen straks verboden zijn. Zo zorgen we ervoor dat iedereen kan bijdragen aan schone lucht.

6.    Scooters op de rijweg: we maken ruimte op de fietspaden door scooters te verplaatsen naar de rijbaan.

7.     Ruimte voor voetgangers: looproutes zijn te lang sluitstuk geweest in onze openbare ruimte. Bij het (her)inrichten van straten en pleinen geven we zoveel mogelijk ruimte aan voetgangers en maken we veilige en comfortabele routes die mensen activeert om te lopen.

8.    Loopplan: we onderzoeken waar looproutes ontbreken, waar er knelpunten zitten en welke punten verbeterd kunnen worden. In het aanpakken van deze punten prioriteren we de veelgebruikte routes, en routes naar bushaltes, stations en voorzieningen in onze stad.

9.    Voorzieningen op loopafstand: in de nieuwe woningbouwgebieden in onze stad zorgen we ervoor dat de nieuwe voorzieningen op loopafstand van de nieuwe woningen komen.

1.    Autoluw centrum: ons centrum kan nóg veel groener en prettiger! Auto’s zijn nog veel te prominent aanwezig in de straten. De avond- en nachtsluiting van de Van Welderenstraat en Tweede Walstraat laat zien dat we nu kansen laten liggen. We maken het centrumgebied tussen het Kronenburgerpark, de singels en de Waalbrug in het geheel autoluw, zo kunnen we het hele centrum vergroenen, met meer ruimte voor fijn verblijven.

2.    Parkeren in garages: parkeren voor bewoners en ondernemers verhuizen we naar de parkeergarages in en rondom het centrum.

3.    Transferia: bezoekers van ons centrum, van buiten Nijmegen, worden verleid om te parkeren op bestaande en nieuw aan te leggen transferia met goede verbindingen naar het centrum. Deze transferia worden fijne plekken met basisvoorzieningen zoals een toilet. Zo kunnen mensen makkelijk, betaalbaar en fijn in de stad komen en houden we autoverkeer buiten de stad.

4.    Benedenstad bewonersparkeren: de benedenstad wordt een gebied waar alleen bewoners en hun bezoekers mogen parkeren. Zo blijft deze bijzondere woonwijk tegen ons centrum aan bestaan, zonder de parkeeroverlast van centrumbezoekers.

5.      Emissievrij: gemeentelijk wagenpark volledig elektrisch en zero-emissie stadslogistiek.

1.    Coöperatieve deelmobiliteit: we ondersteunen coöperatieve vormen van deelmobiliteit waarin straten, buurten en wijk samen auto’s en fietsen delen. Zo verbinden we mensen in de wijk én gaan we vervoersongelijkheid tegen.

2.    Gemeentelijke deelmobiliteit: deelmobiliteit is een basisbehoefte, dat kunnen we niet aan de markt overlaten. Daarom starten we met gemeentelijke deelmobiliteit voor zowel auto’s als fietsen.

3.    Wonen boven parkeren: nieuwe woningen gaan altijd boven parkeren. We hanteren een zo laag mogelijke parkeernorm, zo gebruiken we zo min mogelijk ruimte voor geparkeerde auto’s. Nieuwbouw bij OV-knooppunten bouwen we zonder parkeerruimte.

4.    Duurzaam woon-werkverkeer: we wijzen werkgevers actief op hun verantwoordelijkheid in de mobiliteitstransitie en hun rol in het verduurzamen van het woon-werkverkeer van hun medewerkers. We dragen hier als gemeente aan bij door de juiste randvoorwaarden, denk aan goed openbaar vervoer, fijne fietsvoorzieningen en vergund parkeren.

1.    Een groen en beter station: we gaan voor een beter en groener station en stationsplein! Het nieuwe Nijmeegse station krijgt een goed toegankelijke fietsenstalling waaruit je het liefst direct de tunnel in loopt, we zorgen voor een inrichting waar bussen en fietsers/voetgangers elkaar niet meer kruisen. En we investeren in het stationsplein, zodat dit eindelijk een mooie, groene en toekomstbestendige entree voor onze stad kan worden.

2.    Busabonnement: we behouden het Busabonnement voor minima en onderzoeken hoe we dit kunnen uitbreiden naar de spitstijden.

3.    Betaalbare bussen: we zetten in op betaalbare bustarieven voor iedereen, dit doen we in overleg met de provincie maar ook met de busvervoerder.

4.    Metrobussen: drukke lijnen en lijnen tussen belangrijke knooppunten in de stad (zoals station, campus, P&R) worden in de toekomst gereden door metrobussen of trams.

5.    Meer busbanen: we maken meer speciale busbanen op onze doorgaande wegen. Daarin kijken we in het bijzonder naar wegen waar veel bussen gebruik van maken en nu veel vertraging oplopen, zoals bijvoorbeeld de Oranjesingel.

6.    First & last mile: een comfortabele weg van huis naar de OV-halte en terug (first en last mile) is essentieel voor goed functionerend openbaar vervoer. We onderzoeken hoe wijkvervoer, deelmobiliteit en inrichting van de openbare ruimte dit kunnen verbeteren.

7.    OV dichtbij voorzieningen: we laten openbaar vervoer goed aansluiten bij woningen en voorzieningen in alle wijken, zodat mensen altijd toegang hebben tot zorg, winkels en ontmoetingsplekken.

1.   Vaste maat parkeerplekken: nieuwe auto’s worden alleen maar groter en groter, ze nemen steeds meer ruimte in. We houden parkeerplekken en straten in onze stad even breed. Te grote auto’s kunnen aan de rand van de stad parkeren.

2.    Parkeergeld inzetten: met opgehaald parkeergeld betalen we schone, sociale en duurzame mobiliteitsoplossingen. Denk aan ‘Park&Rides’ aan de randen van de stad, deelmobiliteit in de wijken en kleinschalige vormen van openbaar vervoer.

3.    Realistische parkeertarieven: Met het parkeren van je auto maak je gebruik van openbare gemeenschappelijke ruimte, het realiseren hiervan kost de gemeenschap geld en ruimte. Het is eerlijk als de gebruiker betaalt. We maken realistische parkeertarieven voor zowel vergunningen, in de parkeergarage en voor parkeren op straat.

4.      Betaald parkeren: we voeren in de hele stad betaald parkeren in, met een goedkope vergunning voor bewoners en hun bezoek. De tweede en derde vergunning per adres maken we substantieel duurder.